De tiende editie van de Commissarissen Top werd in deze roerige tijden gehouden onder het toepasselijke thema ‘Events, dear boy,events.’ Aan welke touwtjes kunnen commissarissen trekken om in deze tijden het verschil te maken? “Jullie bepalen de momenten van reflectie.”
Allicht lag het aan het enthousiasme over het tweede lustrum van de Network C’s Commissarissen Top, maar voor Stefanie Grimbergen viel het niet mee om de negentig aanwezige commissarissen te overstemmen tijdens hun koffiemoment in Kasteel de Hoge Vuursche. ‘Het enthousiasme geeft duidelijk aan dat er veel te bespreken is’, zegt Grimbergen. Ze legt uit dat het thema ‘Events, dear boy, events’ een uitspraak is van de Britse premier Harold Macmillan toen hem werd gevraagd naar zijn grootste uitdagingen. ‘Jullie staan hier in de zaal ook allemaal voor grote uitdagingen’. Deze ‘events’ mochten besproken worden in een van de zes rondetafelsessies.
Ethische grenzen
Marjolein ten Hoonte, directeur Arbeidsmarkt bij Randstad, sprak over de vier belangrijkste ontwikkelingen die de arbeidsmarkt ingrijpend veranderen: demografie, technologie, globalisering en duurzaamheid.
Op de vraag wat nodig is om hierop te anticiperen, benadrukt ze dat vrijmoedigheid essentieel is. Het gaat erom in de board en Raad van Commissarissen vragen te durven neerleggen die niet aanvallend zijn, maar juist uitnodigen tot dialoog. Vragen die de organisatie samen moet beantwoorden: waar willen we naartoe en hoe spelen we in op veranderingen?
Vrijmoedigheid begint bij de RvC en het bestuur en vraagt om regelmatig de tijd te nemen voor reflectie en discussie. Door een cultuur te creëren waarin vrijmoedigheid wordt gefaciliteerd, kan de organisatie wendbaar en toekomstbestendig opereren.
“Dedicated lunatic who gets the job done”
Aan de overkant in de Heerenkamer nam de bekende oud-advocaat en toezichthouder Peter Wakkie de groep mee in zijn verhaal vol anekdotes en belevenissen, waarbij hij zijn zes punten op crisismanagement deelde. Vragen als “Waar liggen de grenzen van ethisch leiderschap?” en “Hoe toon je daadkracht?” kwamen aan bod. Michael van de Sande nam een groep mee in het wel en wee van de Europese automotivesector. De voormalige executive van onder meer Aston Martin en Tesla vertelde hoe onverwachte events tot keuzes kunnen dwingen en waarom de Europese automotive sector te laat is geweest. Een waarschuwing die de deelnemers ter harte nam: hoe zorgen hun bedrijven dat ze niet te laat zijn? Durven beroep doen op kennis buiten je bubble en doen was het antwoord. Een aantal commissarissen hield een pleidooi om de dedicated lunatic who get’s the job done in je organisatie als RvC ruimte te geven en te inspireren. Anders praten we over wat mogelijk is en nodig is tot het te laat is.
Een deel van de commissarissen koos voor de sessie van Jeanine Holscher. De ad interim CEO van Vebego deelde hoe zij als CEO bij Blokker de transformatie begeleidde in een extreem roerige tijd voor het bedrijf. Het werd een open en reflectief gesprek over de rol van de commissarissen in turbulente tijden. Hoe blijf je als commissaris van betekenis wanneer de druk op de Raad van Bestuur groot is? En hoe vul je je rol het beste in zonder op de stoel van de bestuurder te gaan zitten, maar wél met echte toegevoegde waarde?
De sessie begon met de vraag: “Wanneer heb jij voor het laatst impact gemaakt?” Want hoe kun je als commissaris werkelijk impact hebben? Deelnemers deelden inzichten over het belang van vertrouwen, verbinding en open dialoog, niet alleen binnen de RvC, maar juist ook met de RvB. Alleen wanneer die basis stevig is, kun je als commissaris doorvragen, spiegelen en ondersteunen op een manier die echt verschil maakt.
Private-equityman Olivier van Riet Paap van Bridgepoint nam het gehoor mee in het spanningsveld tussen koersvastheid en flexibiliteit. Onder het motto “Hold the Line or Break the Game?” deelde hij zijn visie op leiderschap en besluitvorming in turbulente tijden. Wanneer pas je als investeerder je plannen aan de veranderende werkelijkheid, en wanneer blijf je vasthouden aan de gekozen koers? Vanuit zijn ervaring bij Bridgepoint, investeerder in onder meer Vermaat en Schuberg Philis, sprak Olivier over de balans tussen strategische consistentie en wendbaarheid, en wat dit vraagt van leiderschap vandaag.
Tot slot was er een interactieve sessie met Tim de Zeeuw en Juri Hoedemakers van Het Narrengilde, waarin het concept van de ‘profnar’ centraal stond. Alhoewel dat de bedoeling was, ontwikkelde de sessie zich vooral tot een levendige discussie over hoe je jezelf scherp houdt als leider en hoe je tegenspraak effectief organiseert binnen je eigen organisatie.
De deelnemers waren actief betrokken en de sessie had gemakkelijk nog langer mogen duren. Een quote die bij velen is blijven hangen, was: “Elk geintje is een seintje.” Het leidde ertoe dat er na afloop weer een aantal nieuwe profnarren opstonden, klaar om met humor en scherpzinnigheid bij te dragen aan de reflectie en besluitvorming binnen hun organisaties.
Regeren is vooruitdoen
Na de intense rondetafelsessies mocht men uitpuffen met een glas bubbels en kleine versnaperingen. Voordat over werd gegaan naar het diner, was het woord aan plenaire spreker Sven Rickli. De geboren Zwitser is organisatiepsycholoog en werkgelukdeskundige. ‘Regeren is vooruitdoen in plaats van vooruitzien, want het gaat om doen in plaats van denkvermogen’, zo trapte hij af. De vader van vier kinderen introduceerde zichzelf als ex-topsporter (hij speelde in de jeugd ooit tegen Messi, maar brak nooit door) en alpacaboer. Daarnaast richtte hij een trits aan bedrijven en stichtingen op, waarbij hij kan bogen op 18 jaar ervaring bij ‘mensgerichte a-merken’. Uit al deze ervaringen schotelde hij een buffet aan indrukken voor die de zaal naar believen mocht opscheppen.
Rickli begon met het verhaal dat hij ooit met zijn vrouw met spoed naar het ziekenhuis moest. Doktoren hadden eerder, nadat er vaak migraine was, geadviseerd gezonder te leven. Het bleek echter kwaadaardige leverkanker. In twee ziekenhuizen was de behandeling volgens Rickli koud, afstandelijk en onpersoonlijk. Uiteindelijk troffen ze in het LUMC een hartelijke arts die een riskante operatie aandurfde. Zijn vrouw herstelde en ze kregen samen vier kinderen. De les van Rickli. ‘Pech en geluk heb je, maar je hebt wel invloed op de kans op pech en geluk. Bijvoorbeeld door niet te roken en te drinken. Maar je kunt ook bepalen hoe je omgaat met pech en geluk.’
Menselijke revolutie
Vervolgens betoogt Rickli dat we nu momenteel in de menselijke revolutie zitten. ‘Na welvaart volgt nu welzijn.’ Volgens de organisatiepsycholoog volgt deze revolutie na de industriële en technologische revolutie. De eerste was gericht op snelheid en de tweede op efficiëntie. Het heeft ons gezonder en rijker gemaakt. ‘Ons welzijn daalt. Er zijn meer stress en burn-outs. Het verzuim is historisch gezien nog nooit zo hoog geweest. Het systeem piept en kraakt.’.
Rickli stelt dat we in 2016 op een kantelpunt zijn beland. ‘De individualisering was toen op een hoogtepunt. Dat komt door onze onnatuurlijke manier van communiceren via WhatsApp en Facebook. Er zijn meer contactmomenten, maar minder connectie. We zijn sociale wezens met behoefte aan sociale connectie.”
“Vooruitdoen is achteruit begrijpen’, volgens de geboren Zwitser. Mensen hebben volgens hem al eeuwen de behoefte om met z’n alleen om een vuurtje te zitten en echt connectie te zoeken. Dit geldt volgens hen ook in bedrijven. Op personeelsvlak zijn er problemen met drie v’s: verzuim, verloop en vinden van mensen. ‘Verloop is historisch hoog’. Om deze problemen tegen te gaan zijn er volgens Rickli mensgerichte organisaties nodig. ‘We moeten van resultaatgericht met de mens als middel, naar mensgericht met resultaat als gevolg. Hoe afstandelijker organisaties zijn, hoe eerder mensen weggaan.’
Mens wordt ondergeschikt aan AI
Rickli vraagt de zaal hun ogen te sluiten en hun allergrootste geluksmoment in gedachten te nemen. Daarna vraagt hij hoeveel mensen dachten aan een moment waar ze alleen waren. Er gingen slechts twee handen omhoog. Vervolgens vertelt hij dat er steeds minder welwillendheid is om vijf dagen te werken en er dus steeds minder arbeidscapaciteit is. ‘Dus moeten we winnen op AI.’ Vervolgens springt hij over naar kunstmatige intelligentie. ‘Verzuipt de mens door AI?’, vraagt hij terwijl we een sheet zien van Rickli met zijn hoofd onder water. ‘Techniek is mensenwerk en techniek zorgt voor meer mensenwerk. AI moet gemaakt en onderhouden worden, maar er zijn bedrijven die moeten heroriënteren.’ Wel stelt Rickli dat er in 2029 The Big AI Bang komt. ‘AI is nu dienend aan mensen en vanaf 2029 is AI significant slimmer dan de mens. Een slimmer wezen gehoorzaamt nooit aan een dommer wezen. AI gaat ons niet gehoorzamen. Daar moeten we ons op voorbereiden, dus we moeten de beperking van de mens omarmen.’
Vervolgens stelt hij dat AI ingezet kan worden voor het gebruiken van de wisdom of the crowd en kan AI ervoor zorgen dat we minder gaan werken. Zo maakt hij een digitale kloon van zichzelf. ‘Ik heb twee studies cum laude afgerond en twintig jaar ervaring. Met Rickli.ai kan ik mijn kennis deelbaar maken.’
Levensles
Op het gebied van leiderschap moeten we volgens Rickli van aansturing naar aandacht. ‘Dus niet een interne memo, alleen mee laten lezen door de communicatiespecialist, maar ook door een psycholoog.’ Als slotakkoord stelt hij dat de aanwezigen zichzelf rijk moeten prijzen. ‘In Nederland doen we twee dingen slecht: stilstaan bij successen en die daarna ontleden, terwijl we dat bij fouten wel doen. Daarnaast moet er meer ruimte zijn voor plezier, waarbij hij Holle Bolle Gijs van de Efteling aanhaalt als plezierig voorbeeld van gedragsverandering. ‘Maak altijd een plan van aandacht, want niet de toon maakt de muziek maar de ruimte tussen de tonen. Daar zit de reflectie. Daar zijn jullie verantwoordelijk voor.’ Hij vraagt tot slot aanwezigen om een levensadvies op te stellen en die mee te nemen naar huis. En vervolgens naar werk. ‘Bedrijfsleven is ook leven en mensen willen zingeving. Wees geen werkgever, maar een zingever. Mensen willen onderdeel zijn van een missiegedreven organisatie.’
Na het applaus nodigt Grimbergen uit om met elkaar de verbinding te zoeken bij het walking dinner. Getuige het rap stijgende volume lukte dat uitstekend.
We kijken nu alweer uit naar de volgende Commissarissen Top. We verwelkomen iedereen heel graag weer op 17 juni op The Duke in Nistelrode. Tijdens deze middag zullen we met elkaar in gesprek gaan over het thema “Skin in the game”.