In een wereld met AI, geopolitieke onrust en stevige compliance-eisen moet je als organisatie een stevig fundament aanleggen. Maar hoe vermijd je dat je dit op een weg zet waarmee je jouw verval weliswaar maximaal uitstelt en goed managet, maar ook definitief bevestigt?
Kasteel de Hooge Vuursche was op een nazomerse dag het decor van de CIO Top. Zo’n tachtig genodigden werden ontvangen met koffie en zoetigheden. Kevin Mottard van Network C heette de aanwezigen welkom in het Engels; de mannen en vrouwen van de bits en bytes werken immers in een internationaal speelveld. Er was gekozen voor een middag rond het thema ‘The Founder’s Mentality’. Hoe maak je jouw bedrijf voorspelbaarder en schaalbaarder zonder de ziel die je uniek maakt eruit te managen? En wat voeg je als professionele (IT-)leider aan een bedrijf toe, en wat kun je als manager leren van de spirit van een ondernemer?
De middag werd inhoudelijk geopend door media-ondernemer en investeerder Ruud Hendriks. Hij stond aan de wieg van onder meer Sky Radio en RTL Nederland. Hij gaf meteen een voorbeeld van ‘The Founder’s Mentality’. “Toen de oprichter van Starbucks jaren later terugkeerde, nam hij het bestuur mee naar een vestiging. Er werden ham-kaas sandwiches verkocht. Hij vroeg of iemand wist wat dit deed met de smaakbeleving van koffie. Niemand wist het. ‘Dat is het verliezen van The Founder’s Mentality.’
Tegengas
In de ogen van Hendriks zijn founders mensen die onverantwoorde risico’s nemen. Om dat te dempen, moeten ze goede mensen om zich heen verzamelen die hun ideeën betwisten. “Je hebt een divers team nodig. Jong en oud, man en vrouw. Aan het begin van een bedrijf kun je zonder democratie, maar bij honderd man is dat anders.” Een ondernemer moet volgens Hendriks altijd mensen weten te vinden met aanvullende vaardigheden. “Er komt een moment waarop je moet delegeren als je wilt groeien.”
Zo werkte Hendriks zelf als kleinere aandeelhouder met mediagiganten John de Mol en Joop van den Ende. “Daar heb ik altijd duidelijke voorwaarden gesteld.” “Als er tegen medewerkers geschreeuwd zou worden, zou ik vertrekken.”
Een belangrijke les van Hendriks aan de aanwezige (IT-)leiders is dan ook om niet te veel met meel in de mond te praten tegen founders of CEO’s met een founder’s mentality; dan ga je zeker niet tot hen doordringen. Luisteren naar anderen is niet direct hun grootste kwaliteit.
Europese partijen
Hendriks ging in de context van de founder’s mentality ook in op de AI-revolutie. “Over een paar jaar ziet de wereld er heel anders uit.” “Veel banen zullen verdwijnen.” De spreker vindt het zorgwekkend dat er naar zijn idee in Den Haag nog niet over wordt nagedacht. Ook noemt hij het zorgwekkend dat het grootste deel van de AI-tools van buiten Europa komt. “Terwijl we met Mistral een goed Europees alternatief hebben.”
Vervolgens ging het over de rol van ethiek en de afhankelijkheid van big tech. “Onze overheid adviseert per persoon negen liter water in huis te hebben, zodat we een paar dagen kunnen overleven.” “Maar we zouden eens moeten testen of we twee dagen zonder Microsoft kunnen.”
Als advies aan de aanwezige CIO’s gaf Hendriks in de context van de doorpakkende founder mee om niemand meer aan te nemen, maar elke nieuwe baan in te vullen met AI. Want de ontwikkelingen gaan veel sneller dan gedacht en te voorzichtig ‘managende’ bedrijven zullen worden overrompeld.
Hoe krijg je founders mee?
Na de inleiding gingen de CIO’s uiteen in vijf rondetafelsessies. Onder begeleiding van Justa de Graaff vond een interactieve sessie plaats. Daarin stond niet de vraag centraal of we twee dagen zonder Microsoft konden, maar of de CIO rustig op vakantie kan gaan omdat zijn team voldoende ‘founder’s mentality’ heeft. “Je denkt vaak dat je onmisbaar bent, maar dingen gebeuren ook zonder jou”, grapte een deelnemer. Een ander liet weten met een gerust hart op vakantie te kunnen, maar nam toch een paar waardevolle lessen mee.
IT-directeur Gillis Koomen van zorgmiddelen bedrijf Medux nam zijn gehoor mee in zijn uitdagingen. Hoe zorg je ervoor dat een organisatie met tientallen vestigingen op cruciale punten een uniform beleid voert met een ‘founder’s mentality’ bij elk van de vestigingen?
CIO Olivier Luxon van agrarische groothandel Kramp vertelde over het opereren in een familiebedrijf met een sterke ‘founder’s mentality’. Aan de hand hiervan ontstond een mooi gesprek over hoe je als IT-leider de organisatie vanuit jouw visie stappen laat zetten, focus aanbrengt en de organisatie rond waardecreatie uitdaagt.
De deelnemers verlieten de rondetafel met als belangrijkste conclusie:
“Je moet altijd zorgen dat er voldoende gekte aanwezig blijft in een bedrijf, want dat geeft je smoel en energie.” “Die gekte is iets dat zich niet laat managen.”
In een sessie die werd ingeleid door CIO Camiel Both van Rijkswaterstaat ging het over de balans tussen voorspelbaarheid en ondernemerschap en over de verschillen en gelijkenissen tussen werken voor profit bedrijven, bijvoorbeeld Mammoet in het geval van Camiel voorheen, en voor de overheid. Jeroen van der Eerden van PassaSports nam zijn gehoor mee in het fascinerende groeiproces van het bedrijf.
Constante verbetering
Na anderhalf uur discussiëren was het tijd voor een kleine borrel. De plenaire afsluiting was voor Nederlands succesvolste rolstoeltennisser ooit: Esther Vergeer. Ze won 21 grandslamtitels en pakte zeven paralympische gouden medailles. Ook won zij 470 wedstrijden op rij.
Ze nam de toehoorders mee in haar verhaal. Op achtjarige leeftijd belandde ze in een rolstoel. “Als meisje hoorde ik artsen boven mijn hoofd in medisch Latijn praten.” In de periode daarna zat ik met een hoop vragen. Word ik gelukkig in de liefde? Kan ik een baan vinden? “Kan ik onafhankelijk worden?” Ze beoefende veel sporten, maar bleef hangen bij tennis, waar ze bijzonder veel talent voor bleek te hebben. Eind jaren negentig won ze de US Open, al was dat destijds nog geen onderdeel van de befaamde Grand Slam. “Toen begon ik echt in mezelf te geloven.” Het bleek het begin van een glansrijke carrière.
Haar succes stelde haar in 2004 ook in staat een eigen stichting op te richten. Die ondersteunt kinderen met een lichamelijke beperking of chronische aandoening bij het sporten bij een vereniging in hun buurt. “Via sport kun je kracht en zelfvertrouwen winnen.”
Tijdens haar sportloopbaan bleef Vergeer nieuwsgierig. “Hoe word ik een betere speler?” “Hoe kan ik de uitrusting verbeteren?” Zo kwam ze erachter dat schaatsers hun schaatsen op maat laten maken. “Dat wilde ik ook met het zitvlak van de rolstoel. Dat was namelijk vierkant. ” En ik heb geen vierkant achterwerk.” Ook om een bedrijf te bouwen, is nieuwsgierigheid een belangrijke drijfveer.
De oud-sporter heeft nog steeds grote doelen. “Waarom zijn er aparte Paralympische Spelen?” Mijn doel is dat dit onderdeel wordt van de Olympische Spelen. Ik geloof dat we elkaar kunnen versterken. “Ik droom ervan dat kinderen een rolstoel vragen voor hun verjaardag, omdat rolstoeltennis er cool uitziet.”
Na haar inspirerende woorden en warme adviezen, “Wees de gidsende hand als je dat kunt doen”, mochten de CIO’s vragen stellen. Ze wilden onder meer weten wie haar het meest had geïnspireerd (“Johan Cruijff en Steffi Graf”) en of er regels zijn voor het aanpassen van de rolstoel bij tennis (“ja, want ik zou graag een zitje hebben dat bij de service omhoog komt en daarna inzakt. “Dat mag niet”).
Na het vragenvuur was het tijd om na te praten onder het genot van een diner met onder meer zalm, kabeljauw rug en diamanthaas. Een smakelijke afsluiting van een dag vol discussie, nieuwe inzichten en contacten leggen.
We kijken nu alweer uit naar de CIO Top van volgend jaar. We verwelkomen iedereen volgend jaar graag op 2 juni bij The Duke Club in Nistelrode. Tijdens deze middag zullen we met elkaar in gesprek gaan over het thema “Place your bets”. En in de tussentijd vinden er vele kleinschaligere sessies plaats.