Oplopende geopolitieke spanningen, stevige regeldruk en verschuivende machtsblokken dwingen CFO’s tot het maken van complexe keuzes. De CFO Top stond daarom in het teken van dit schaakspel.
Op een zonnige herfstdag kwamen honderddertig CFO’s en andere C-level-bestuurders af op de CFO Top in Amersfoort. De dag in voormalig klooster Mariënhof stond in het teken van het thema ‘Make your Next Move’. Stefanie Grimbergen legde uit dat het thema een metafoor is voor een schaakterm. Want als bestuurder word je, zeker in een onrustige wereld, gedwongen om na te denken over de volgende stappen en over wat er gebeurt als het schaakbord zich niet zal ontwikkelen zoals je denkt.
Om enkele actuele uitdagingen aan te snijden werd econoom en opiniemaker Peter De Keyzer geïnterviewd door dagvoorzitter Michael van Asperen. De econoom die werkzaam is geweest bij diverse banken en nu onderneemt ging uitgebreid in op regeldruk. Die verzwakt volgens hem de Europese concurrentiepositie ten opzichte van de VS en Azië. Volgens De Keyzer moeten we snel afstappen van Europese ideeën als Green Deal en CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive). ‘Kijk, Trump stopt effectief met het Parijs-akkoord. Europa heeft lang regels opgesteld en hoopt dat de rest die overneemt. Dat is niet zo’, zegt De Keyzer. Volgens hem is de regeldruk verwoestend voor de Europese industrie. ‘Van principes kun je geen huizen verwarmen en lonen betalen.’
‘De oplossing zit volgens hem meer in regionale samenwerkingen zoals de Benelux’
Technologische achterstand Europa
Ook het Corporate Sustainability Due Diligence Directive, dat grote bedrijven verplicht om negatieve effecten op mensenrechten en milieu in hun toeleveringsketen zo goed mogelijk inzichtelijk te maken en te beperken, is volgens de econoom niets. “Qatar zegt gewoon dat het geen gas levert als het niet hier aan kan voldoen. Het is een nieuwe realiteit waar we rekening mee moeten houden. CSR betekent eigenlijk corporate social resilience.’ De Keyzer haalt een Australisch onderzoek aan waarin 44 belangrijke toekomstige technologieën zijn geclassificeerd. “China is leidend in 37 daarvan, de VS in de andere zeven.” Van Asperen vraagt de Vlaming of hij de regel dat in Europa vanaf 2035 geen nieuwe auto’s met verbrandingsmotor mogen worden verkocht een goed idee vindt. Dat vindt De Keyzer niet. ‘Het is nou net iets waar we goed in waren als Europa. ‘Verbrandingsmotoren maken is een van de weinige dingen waar we heel goed in waren in Europa.’
Daarna ging hij in op de (on)mogelijkheid van een eensgezinde Europese visie. ‘Een illusie”. De oplossing zit volgens hem meer in regionale samenwerkingen zoals de Benelux of een combinatie van Scandinavische landen met de Baltische Staten. ‘Je kunt beter met een kleine groep landen vooruitgang boeken. Dat is groei die we zelf kunnen realiseren.’ We zouden dan ook minder halsstarrig moeten zijn bij grote overnames, meent hij. ‘Met een fusie van Siemens en Alstom hadden we een wereldkampioen treinen bouwen kunnen hebben, maar de EU is voor de overname gaan liggen.’ Nu verliezen we het van Chinese treinbouwers, stelt de econoom. Interessant in dit perspectief de suggestie van Belgisch premier De Wever om de havens van Antwerpen en Rotterdam te fuseren. En zelfs te gaan werken aan een Benelux-confederatie.
Desalniettemin begrijpt De Keyzer dat Europa nog steeds een fantastisch continent is om te wonen. ‘Maar dat komt omdat vorige generaties niet tevreden waren met wat was. Droom groot en inspireer anderen of grote dromen’, adviseert hij.
Uitreiking CFO of the Year Familiebedrijven
Vervolgens brak een feestelijk moment aan. Namelijk de uitreiking van de CFO award of the Year Familiebedrijven werd gekozen. Een vakjury onder aanvoering van oud-Jumbo-topman Ton van Veen (met ook oud laureaten Willemien Boot en Jan Piet Valk, VU professor Maarten de Groot en oud Zeeman financieel topman Albert van Bolderen) koos de winnaar van de Huub van Rozendaal-award. Van Veen kon er niet bij zijn in Amersfoort, maar legde per video uit waarom de winnaar is uitverkoren. ‘Degene die gewonnen heeft integreerde een enorm grote overname waardoor de omzet van het familiebedrijf is verdubbeld. Ook heeft hij meer uniformiteit gebracht in de finance-afdeling. Hij heeft steeds meer zijn positie in de governance van het familiebedrijf. Hij is veel meer dan de eindverantwoordelijke van finance.’ Zo is hij onder meer een vertrouwenspersoon richting diverse stakeholders. Na deze complimentenregen volgde het tromgeroffel en bleek Vincent Geerts van Van Leeuwen Buizen de winnaar. Aan de lofzang werden nog enkele warme woorden toegevoegd door jurylid Jan Piet Valk alvorens hij de award overhandigde.
Na de feestelijke awardshow moesten de aanwezigen aan de bak. Ze gingen uiteen in een van de zes rondetafelsessies. Jutta van Rheenen, CFO bij Jan Linders, deelde haar ervaringen met de uitdagingen die ontstonden toen de supermarktketen besloot om als franchisenemer van Albert Heijn verder te gaan. Ze gaf inzicht in de overwegingen die op het schaakbord lagen bij het nemen van deze strategische beslissing en hoe deze keuze vervolgens werd vertaald naar een operatie die past bij het unieke DNA van Jan Linders.
Een andere sessie was een open gesprek tussen CHRO’s en CFO´s over hoe uit de comfortzone stappen en andere leiders en medewerkers hierin faciliteren zodat ze andere zetten durven doen dan ze gewend zijn en dit onder de bezielende leiding van moderator Teun van der Linden.
Tijdens de ‘CISO meets CFO’-sessie onder leiding van Ruud van Oorschot, CISO bij Vanderlande Industries, nam hij de aanwezige CFO’s mee in het schaakspel dat hij dagelijks speelt tussen risico, beveiliging en bedrijfscontinuïteit. Hij schetste hoe de rol van de CISO snel evolueert van technisch bewaker naar strategische businesspartner, deelde zijn uitdagingen en daagde de CFO’s uit om kritisch naar hun eigen rol te kijken. Want hoewel de CISO vaak aan de CFO rapporteert, ligt de echte kracht in een samenwerking schouder aan schouder, waarin vertrouwen, dialoog en wederzijds begrip leiden tot nieuwe kansen voor zowel security als groei.
Tijdens de rondetafel onder leiding van Friso Wolters, CFO bij ACT Group, nam hij de deelnemers mee in de uitdagende wereld van een PE-owned organisatie die wereldwijd bedrijven helpt verduurzamen. Tegen de achtergrond van geopolitieke spanningen en veranderende moraal wat betreft duurzaamheid met zeker tegenwind buiten Europa, schetste Friso hoe ACT Group haar strategie voortdurend bijstelt: wanneer houd je koers, en wanneer pas je je spel aan? Hij gaf een scherp beeld van de transformatie die het bedrijf mogelijk moet doormaken en de rol die hij als leider vervult in het balanceren tussen groei, wendbaarheid en duurzame impact.
Een soortgelijk gesprek werd gevoerd in de rondetafelsessie met Minoes Redert, CFO van bulkopslagspecialist Chane. Hierin nam Minoes de deelnemers mee in hoe haar schaakbord verandert en waar de onzekerheden zitten. Vervolgens gingen de deelnemers een boeiende uitwisseling in over hun scenario analyses. Zoals vertrouwd was er ook een interactieve sessie onder leiding van GZ-psycholoog Tamara Bavius en psychotherapeut Veronique Streekstra. Die ditmaal de schaakmetafoor gebruiken voor een interactieve sessie over teamdynamiek en jouw rol als leider hierin.
Perspectivistische lenigheid
Nadat de aanwezigen hun hersens hadden laten kraken was er ruimte voor een bubbeltje en een hapje. Voordat men door kon naar het diner was er een afsluitende plenaire sessie met filosoof Lammert Kamphuis. De wijsgeer had het over ‘filosofie voor een lenig leiderschap’ ‘Na allerlei praktische sessie vraag je je misschien af: wat heb je aan filosofie?’. Kamphuis vertelt dat hij die vraag ook vaak kreeg van leerlingen wier ouders kritisch waren over filosofie in het lespakket. ‘Dan antwoordde ik dat ze hun ouders moesten vertellen dat ze perspectivistisch lenig worden.Krijg je geen lastige vragen meer’
Perspectivistische lenigheid is de kunst om je te kunnen verplaatsen in andere standpunten. ‘Maar de mens is verslaafd aan het eigen gelijk’, zegt de auteur van het boek Verslaafd aan ons eigen gelijk. Kamphuis blijkt naast filosoof ook een van de miljoenen bondscoaches in ons land. ‘Kijk maar naar Koeman. Het werkte eerder goed met Depay, dus daar komt hij nu niet vanaf. Terwijl iedereen ziet dat een andere optie beter is. We roesten vast in ons eigen gelijk’ Vervolgens vroeg hij de zaal iemand in gedachte te nemen die verslaafd is aan zijn eigen gelijk. Na het aftellen mochten ze die naam roepen. Donald Trump werd genoemd, maar ook de liefdespartner. Enkele zelfkritische CFO’s noemden hun eigen naam. Zij krijgen applaus van de zaal.
Organiseer tegendenkkracht
Vervolgens werkte Kamphuis toe naar twee tips om ons perspectivistisch leniger te maken. De eerste luidt: ‘wil je eens met me me tegendenken’? Zo kende het Pentagon een Murder Board dat de taak had om plannen kritisch te benaderen. ‘En voormalig Randstad-topman Jacques van den Broek wees tijdens vergaderingen altijd een ‘luis in de pels’ aan. Kamphuis haalt een onderzoek aan waarbij sommige techondernemers zijn getraind in falsificatie en anderen niet. Degenen die getraind zijn in falsificatie zouden tot een veertigmaal hogere omzet behalen.
De tweede tip luidt: werk bewust de meest rampzalige scenario’s uit. Door dit te doen bereiden we ons voor op meerdere scenario’s en kunnen problemen die onderweg ontstaan makkelijker getackeld worden. ‘Zo vang je de klappen van narigheid op’. Kamphuis vroeg welke methode populairder is onder de aanwezigen. Een meerderheid gaat voor stap één, het organiseren van tegenstand, omdat het schetsen van rampscenario’s iets is wat ze al vaker toepassen.
Na de laatste woorden van Kamphuis was het tijd voor een vrolijk scenario. Namelijk de nabespreking onder het genot van een wijntje en een walking dinner. Want ook al werpt de wereld je allerlei uitdagingen toe, bourgondisch van elkaars gezelligheid genieten blijft voor inspiratie en rust in het hoofd zorgen om ze te overwinnen.
We kijken nu alweer uit naar de volgende CFO Top. We verwelkomen iedereen heel graag weer op 14 april met als thema “Courageous conversations” op The Duke Club, in Nistelrode.