Een zuurpruim zou kunnen stellen dat commissarissen slechts toekijken van de zijkant. Ze zien er slechts op toe dat de boel niet ontspoord. Zo eenvoudig ligt het gelukkig niet. Tijdens de dertiende Commissarissen Top was gekozen voor het thema Skin in the game.
Bij het openingswoord spoorde Network C-medeoprichter Kevin Mottard de circa honderd aanwezigen aan om in een van de zes rondetafelsessies het thema serieus te nemen. “Hoe enable je een succesvolle organisatie? Hoe geven we energie aan medewerkers? Hoe pakken we kansen?” Dat waren enkele van de vragen die aan de orde moesten komen in een kleine setting.
Kordaat leiderschap
Bij een rondetafelsessie nam Meindert van Duijvenbode (Raad van Toezicht Buma Stemra, RvC-voorzitter Willem II) een groep mee in het wel en wee bij auteursrechtenorganisatie Buma Stemra. Het werd een sessie over kwetsbaarheid en openheid. Ook ging het over de informatiestroom die je als commissaris krijgt vanuit een organisatie. Hoe zorg je dat die optimaal is?
Onder aanvoering van Ron van Houten, CFO bij TP Vision, ging een groep commissarissen in gesprek over AI. Een punt dat werd aangestipt was de samenstelling van de RvC. “Moet je bij dit soort onderwerpen ook geen jongere commissarissen hebben?”, zo vroeg een deelnemer zich af. En hoe vind je in een organisatie überhaupt de juiste mensen om de veranderingen het hoofd te bieden.
Rene van der Steeg, partner bij EPPA Services, ging in op de rol van public affairs in organisaties. “Wij zijn van mening dat public affairs altijd een plek moet hebben in de board. Maar dat is niet overal zo. Uitzonderingen zijn de tabaks- en alcoholindustrie, waar de overheid echt een grote invloed op het bedrijf heeft.”
Pieter de Jong van private-equitygigant 3i (onder meer aandeelhouder in Action en Royal Sanders) ging in op de rol van leiderschap in organisaties. Hoe krijg je een kordate leider die ruimte geeft aan anderen, maar uiteindelijk knopen durft door te hakken? En wat is de rol van de commissaris in het vinden van zulke leiders?
Daarnaast was er een sessie met Rick Zeelen, CEO bij Vermaat. Zeelen zit al ruim tien jaar op de bok. In die tijd werd het familiebedrijf verkocht aan private equity. In de sessie ging het er onder meer over hoe je die transitie maakt, terwijl je de familiewaarden in zo’n bedrijf kunt behouden.
Ook gaf Vincent Meijer CISO bij ANWB aan dat cybersecurity niet langer een IT-vraagstuk is, maar een boardroom-verantwoordelijkheid. Hij schetste hoe cyberdreigingen zich ontwikkelen en welke dilemma’s dit voor organisaties met zich meebrengt. Centraal stond dat cybersecurity sterk samenhangt met de cultuur van een organisatie en de afweging tussen risico’s en opportuniteitskosten. Absolute veiligheid bestaat niet.
Moreel gevaar
Na de verfrissende borrel was het podium aan Danielle Foolen. Zij was divisie-CFO bij technisch dienstverlener Imtech ten tijde van het faillissement. Onlangs schreef ze een boek over die periode. “Een boek over energieblokkades bij jezelf of bij anderen”, zo introduceerde Mottard. Een kleine blokkade was er ook even bij de technologische divisie, want de presentatie verscheen niet direct op het scherm. Een euvel dat gelukkig snel verholpen werd.
Bij skin in the game gaat het volgens Foolen over de balans tussen risico en beloning. “Dat betekent dat iemand de consequenties van zijn besluiten voor zijn rekening neemt.” De financieel specialist nam het gehoor mee op een kleine geschiedenistour langs hele oude wetboeken, waar oog om oog, tand om tand gold. “Als een architect een huis bouwde en dat vervolgens instortte, kon ook de oudste zoon van de eigenaar opgepakt worden.” Een nogal rigide prikkel van zorgvuldigheid, maar overzichtelijker dan een woud van bouwvoorschriften. Een eigentijdse variant zou het ‘5-minute plan’ van de seniore wonderbelegger Warren Buffett. Hij pleitte er ooit voor dat senatoren die het begrotingstekort met meer dan 3 procent lieten oplopen niet herverkiesbaar zouden moeten zijn.
Hoe meer symmetrie tussen de besluitnemer en de gevolgen, hoe scherper zijn of haar keuzes. “Een slechte piloot stort neer”, zegt Foolen. “Bij bestuurders is die symmetrie minder aanwezig. Als je wel de lusten hebt en niet de lasten, dan heb je een moreel risico. Een scheve verdeling in asymmetrie blaast zichzelf op.”
Leerzame littekens
Imtech was hier volgens Foolen een goed voorbeeld van. De overnamemachine van Imtech telde op de hoogtijdagen 5 miljard omzet, 27.000 medewerkers en een exploderende beurskoers. In 2013 dropte Imtech een bom van een persbericht. Bij de aanleg van een Pools pretpark was er sprake van creatief boekhouden. Het park bleek een fantasie. Er werd acht ton stukgeslagen op een openingsfeest, maar de grond waar het park moest komen was niet eens in bezit. Tussen 2013 en 2015 haalde Imtech 1,2 miljard euro op om het hoofd boven water te houden, maar het bedrijf ging met een donderend geraas failliet. De afwikkeling van het bankroet duurde tien jaar.
“Leer van je littekens. Wees open, transparant en eerlijk.”
Foolen stelt dat littekens een bewijs zijn van skin in the game. “Een litteken van fysieke of emotionele wonden zijn sporen dat je aan den lijve hebt ondervonden. Leer van je littekens. Wees open, transparant en eerlijk.” Hier schortte het bij Imtech volgens haar aan. Toen een bankanalist wees op de werkkapitaalproblemen reageerde het bestuur geprikkeld. “De Raad van Bestuur beschuldigde hem van onwaarheden. Ze fluisterden journalisten in dat de analist zich voor het karretje van hedgefondsen zou hebben laten spannen.”
Bij Imtech leek van de buitenkant alles goed. “Er waren geen littekens.” In de jaarverslagen zeiden ze de juiste dingen. Maar de grootste risico’s zagen ze niet. “Een cashflow forecast was er niet.” Foolen ziet dat leiders vaak zwakheden verdoezelen. “Maar dat heeft uiteindelijk geen zin.” “Het is als een bal onder water duwen, maar uiteindelijk komt die boven en in je gezicht.”
Belang van kwetsbaarheid
Zelf durfde Foolen ook niet kwetsbaar te zijn. Na het faillissement probeerde ze een CFO-rol te krijgen, maar bij een assessment kreeg ze een spiegel voorgehouden. “Ik was iemand die primair gericht was op getting the job done.” Ik had een groot verantwoordelijkheidsgevoel, maar zou niet bekwaam zijn in delegeren. Het was een grote wond, maar er speelde meer. Ik had financiële zorgen met drie dochters en mijn relatie was net uit. Maar ik deed niet aan kwetsbaarheid. Ik was fysiek beschikbaar, maar emotioneel afwezig. “Ik was efficiënt als moeder en cfo, maar weinig invoelend.”
“Wees je bewust van je eigen gedrag en emoties. Die zijn het best merkbaar onder druk.”
Soul in the game
Na deze openhartigheid vroeg Foolen de aanwezigen met hun buurman in gesprek te gaan over hun eigen randjes en lastige karaktertrekjes. “Stel je kwetsbaar op”, moedigde Foolen aan. Tot besluit gaf zij nog drie praktische tips om niet alleen skin, maar soul in the game te krijgen. Ten eerste. “Wees je bewust van je eigen gedrag en emoties. Die zijn het best merkbaar onder druk.” Ten tweede: “Zorg dat je je medecommissarissen en hun littekens kent. Wie is er de baas en wie volgt? Samenwerking in een RvC heeft aandacht nodig.” Als laatste tip: “Wees moedig als iets ongemakkelijk voelt. Benoem je eigen trekjes die niet fijn zijn.”
Voordat de aanwezigen naar het walking diner gingen, werden ze nog getrakteerd op de afscheidswoorden van Stefanie Grimbergen die Network C heeft verlaten. “Vijf jaar geleden stond ik hier te stotteren en te zweten. Nu is het nog een beetje ongemakkelijk.” “Ik wil jullie bedanken voor alle steun. Het voelt nog steeds als een warm bad als ik hier kom.”
Na de warme woorden werd het tijd om verder te kletsen op het terras onder genot van onder meer steak tartare, gazpacho en kabeljauw. En zo kwam er weer een einde aan een geslaagde editie van de Commissarissen Top.
We kijken nu alweer uit naar de volgende Commissarissen Top. We verwelkomen iedereen heel graag weer op 28 oktober op Kasteel de Hooge Vuursche in Baarn. Tijdens deze middag zullen we met elkaar in gesprek gaan over het thema “Black Swans & Boardrooms”.